Maarten van Rossem deed onlangs tweemaal zijn beklag in een talkshow over het vermeende gebrek aan historische kennis onder de Nederlandse bevolking. Tweemaal, want de eerste keer was bij Op1 en daar kreeg hij volgens hem te weinig spreektijd. Het weekend daarop mocht hij bij de commerciëlen leeglopen.
Volgens Van Rossem is historische kennis belangrijk. Het helpt om te snappen hoe de wereld in elkaar steekt, hoe de dingen zijn zoals ze zijn en dat alles in een bepaalde ontwikkeling past. Daar ben ik het mee eens. Ook in deze tijd van polarisatie, waarin het lijkt of nog alleen goed of fout bestaat, is een beetje historische kennis helemaal niet verkeerd. Wie zijn podcast luistert weet dat Van Rossem alle hypes en opwinding in medialand of het publieke debat weet door te prikken met zijn nuance. Soms is dat een beetje vermoeiend, soms is het geheel terecht. Zo benoemde hij in een aflevering over de slavernijexcuses dat er in de media of door activisten soms wordt gedaan alsof dat hoofdstuk in onze geschiedenis altijd is weggestopt in een schaamtehoekje en altijd verzwegen is. Iets waarvan we nu pas ontdekken dat het gebeurd is en hoe erg het allemaal wel niet was.
Dat er aandacht is rondom dit thema is een goede zaak. Maar dat het iets is wat we nu pas onder ogen krijgen is simpelweg niet waar. Als sinds de jaren 50 van de vorige eeuw is er serieus onderzoek naar het slavernijverleden. Er zijn boeken over verschenen, documentaires over gemaakt en ik herinner me een indrukwekkende aflevering van SchoolTV, waarin twee vrienden, een zwarte en witte jongen, beide hun geschiedenis ontdekten. Zelfs in de stripreeks Van Nul Tot Nu wordt de slavernij aangekondigd met een inktzwart venstertje; een zwarte bladzijde uit de geschiedenis.
Een mening over gebeurtenissen uit de geschiedenis mag je best hebben. Je mag er trots op zijn, of je mag je ervoor schamen. Alleen, wat schiet je er mee op? Wat gebeurd is, is gebeurt en je verandert er weinig meer aan. Dat je een mening hebt over de bewustwording van geschiedenis, of de aandacht die eraan gegeven wordt, is wat anders. De visie op geschiedenis is continu in beweging. Een discussie daarover mag best. Vergeten hoofdstukken aandacht geven is helemaal niet verkeerd. Zo is de Molukse kwestie bijvoorbeeld, en dan vooral de nalatigheid van de Nederlandse overheid, inderdaad een stuk geschiedenis dat meer aandacht verdiend en nu gelukkig ook krijgt.
Als je verontwaardigd bent over onderwerpen zoals de slavernij, had je misschien wat eerder op moeten kijken van je smartphone en minder vaak van die nutteloze Tiktoks moeten kijken. Kijk een beetje om je heen en je ontdekt boeken, series, podcast, stripboeken, lesmateriaal en allerlei andere dingen die je kunnen informeren. En informeren helpt. Zo heeft een aflevering van Andere Tijden, getiteld ‘Witte Sjors, zwarte Sjimmie’, mij een aantal jaar geleden de ogen doen openen over de weergave van zwarte mensen in onze beeldcultuur en anders doen laten denken over het figuur Zwarte Piet. Voer voor een andere blogpost hoor, maar ik bedoel te zeggen: plotseling kon in verbanden leggen en begreep ik waarom sommige dingen zijn zoals ze zijn. Verdiepen in geschiedenis is soms bijzonder nuttig.
Een aantal seizoenen geleden kwam er in de finale van De Slimste Mens een vraag voorbij. De vraag was: hoe heet het feest dat het einde van de slavernij in Suriname viert? Niemand van de drie eindkandidaten, drie slimme mensen zou je zeggen, wist te noemen dat het om Keti Koti ging. Dat is nu een voorbeeld van gebrekkig historisch besef. En meteen een voorbeeld waarom het slavernijverleden wél meer aandacht verdiend.
Reacties
Een reactie posten