Doorgaan naar hoofdcontent

#313 Breng je geleende woorden eens terug

Niemand weet wanneer het precies begon, maar iedereen weet dat het nooit meer weg gaat. Het Engels is het lichaam van de Nederlandse taal binnengedrongen en heeft zich daar vastgezet, als cholesterol in bloedvaten.

Wat is het Nederlandse woord voor ‘bedframe’, dacht ik laatst. Hoe noemden mensen het meubelstuk waarin het matras wordt geplaatst, voordat het Engels in opmars raakte? Ik kon er niet opkomen. Bedombouw, leerde ik van Google. Hoor je dat ooit iemand nog zeggen? Zelfs Word, niet de eerste de beste tekstverwerker, herkent het woord niet en onderstreept het met zo’n rood kronkellijntje. Terwijl, er niets mis met bedombouw. Een lekker woord zonder franjes. Dekt de lading. Helemaal prima.

Jaaaaa, het Engels is nu eenmaal het nieuwe Esperanto of de nieuwe linqua franca zo je wilt, en neeeee, je ontkomt er niet aan. Tuurlijk, tuurlijk, tuurlijk, het is lekker vlot en hip voor marketing en dergelijke. Vooruit, vooruit, in het Engels zijn er soms woorden die mooier of beter zijn dan de Nederlandse. Ja, ja, ja. En taal hoort nu eenmaal in beweging te zijn. Jaahaaa. 

Zo nu en dan luister ik de podcast Nooit Meer Slapen, een cultuurprogramma waar voornamelijk creatieve makers worden uitgenodigd. Het valt me op dat een nieuw Engels woord in de mode is: dedication. Creatieve makers, maar ook sporters, zijn graag dedicated aan hun werk. Dat is prachtig, vind ik echt, maar het Nederlandse equivalent - toewijding - vind ik nog mooier.

Juist omdat ik toegewijd ben aan toewijding, vind ik het jammer dat dat woord langzaam maar zeker in onbruik vervalt. Zoals meer mooie Nederlandse woorden. Zonder in onnodige nostalgie te willen vervallen, voel ik altijd een lijfelijke weemoed als ik het Nederlands uit de jaren ’60 en ’70 hoor, hoe helder dat gesproken werd.

Wil je helder Nederlands horen, kijk dan op YouTube wat van Godfried Bomans, Simon Carmiggelt of Paul van Vliet (kráákhelder!). Joost Prinsen mag ook. (🧡). 

Wil je helder Nederlands lezen, lees dan vooral Carmiggelt.

Nog een paar laatste voorbeelden van Nederlandse welbespraaktheid dan: Paul Witteman en Kees van Kooten. De laatsten der Mohikanen. 

Op een zeker moment begon ik een denkbeeldig lijstje te maken met mooie Nederlandse woorden, woorden die ik voornemens ben vaker te gebruiken, woorden die het verdienen wat vaker te worden opgeschreven en te worden uitgesproken.

Barmhartig, erbarmelijk, nodeloos, voortvluchtig, voorwendsel voortdraven, voortdurend, vergevingsgezindheid, goesting, plotsklaps, wasdom, willekeur, lieflijk, smarten, vergankelijk, zaligmakend, nooddruftig, apenstaartje… nou ja, en bedombouw dus.

Op de website van Onze Taal vond ik een overzicht van ‘mooie woorden’. De moeite waard eens te bekijken. Zo is het mooiste dialectwoord volgens de site ‘pieneköttel’, Winterwijks voor ‘zuinig persoon’.

Als we zoveel uit het Engels lenen, waarom niet uit dialecten of andere Europese talen? pieneköttel zou prima in het Urkers passen, dan maken we er pinnekuutel van. Alwier een Tikkien van die pinnekuutel!

Ook leuk: het mooiste woord van Europa; minnepin. Dat is Noors voor ‘USB-stick’. Heb je het bestand op de mail of op de minnepin?

Kantoorwerk zou nog eens leuk kunnen worden.

Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

#350 Kwartaalrapportage IX

Mensenkinderen, wat vliegt de tijd. Is het zomaar alweer eind maart. Zomertijd. De eerste kwart zit erop. De kop is eraf. Tijd voor de eerste kwartaalrapportage van ’26. Lezen gaat in golfbewegingen. Soms lees je drie of vier boeken achter elkaar, en soms lees je een hele maand niet. Maart was zo’n maand waarin ik niet het juiste boek kon vinden. Komt vast wel weer. Dit jaar wilde ik het anders aanpakken. Na het lezen van het eerste boek besloot ik dat het volgende boek verband moest houden of een link moest hebben met het vorige boek. Een soort boekenalgoritme. Dat kon twee kanten opgaan: of ik zou heel makkelijk onverwachte titels gaan lezen, of ik zou eindeloos moeten zoeken naar een goede titel en daardoor juist minder gaan lezen. Allebei de situaties zijn het geval, denk ik. Maar goed, hierbij dus het algoritme tot zover. Wie weet zit er een leuke titel voor je tussen. Wie weet ook niet. Dat mag je lekker helemaal zelf weten. Leuk he? Hoax -  Jan-Willem van Prooijen ...
2 reacties
Meer lezen

#177 terug Europa in

In Europa – proloog Als ik de vraag zou krijgen welk boek hét beste geschiedenisboek ooit is, zou ik meteen naar de boekenkast lopen om er een dikke pil uit te pakken. Er bestaan zoveel mooie, goede en interessante geschiedenisboeken (en stripboeken), maar ééntje steekt daar toch wel echt met kop en schouders bovenuit. En het is dit jaar 20 jaar geleden dat het boek uitgebracht werd. Het beste geschiedenisboek ooit blijft, in mijn optiek, In Europa van Geert Mak. Europese Steinbeck Geert Mak is geen historicus, zoals hij dat zelf vaak op bescheiden toon benadrukt. Hij is een journalist. Maar dat juist die twee dingen, journalistiek en geschiedkunde, bijzonder goed samengaan, heeft Mak met zijn In Europa bewezen. Er is geen ander boek als dit boek. Het zijn twee reizen die Mak hier maakt: eentje door het Europa van 1999 en eentje door die hele akelige, spannende, bewonderingswaardige en dynamische twintigste eeuw. Hij liet zich er voor inspireren door John Steinbeck, een Amerika...
4 reacties
Meer lezen

#208 De mensheid zal nog van mij horen

Mag je een boek bejubelen alvorens je hem uitgelezen hebt? Ga het toch doen. In de podcast Radio Romano, een voortzetting van de Krokante Leesmap, werd het nieuwe boek van Joris van Casteren getipt. Bekend van titels als Lelystad, Het been in de IJssel en Het zusje van de bruid. De titel van dat boek over de man die jarenlang zijn overleden moeder in huis bewaarde heb ik zo snel niet paraat. Lelystad was een toffe leeservaring, kan niet anders zeggen. Zijn manier van schrijven - kort en afstandelijk en juist daardoor ironisch – trok me in een mum van tijd door dat hele boek heen. Van Casteren heeft een oog voor het menselijk tekort, en er is niets mooiers dan het menselijk tekort. Even zonder gekheid, de boeken van Van Casteren zijn niet enkel droog of grappig. Vaak juist een beetje luguber. Zoals Het been in de IJssel, wat gaat over, nou ja, een gevonden menselijk been in de IJssel. Dat boek is een zoektocht naar de eigenaar van dat been, wat hem uiteindelijk helemaal naar Duitsland l...
Een reactie posten
Meer lezen