#308 Comfortabel paardenleed

Een jaar of tien geleden werd het televisieprogramma Achter gesloten deuren goed bekeken bij ons thuis. Dat was een serie waarin sensationele en vaak sappige drama’s werden nagespeeld in een soort reality-setting. Denk aan mannen die er drie gezinnen op na houden, vrouwen die vreemdgaan met hun zwagers en mensen die per ongeluk een huisdier hebben vermoord. Het programma werd uitgezonden op de enige plek waar dat mogelijk is: de commerciële zender Net5.

Naast de sappige verhalen zullen vooral het acteerwerk en de goedkope productie hebben bijgedragen aan het frequente kijkgedrag. Daarnaast staat er in de titel ‘gebaseerd op waargebeurde verhalen’, waarbij ik vermoed dat de schrijvers van het programma zich bediend hebben van een ruime creatieve vrijheid.  

Afgelopen week moest ik zonder duidelijke reden zomaar denken aan dat programma.  

Omdat het een koude zaterdagavond was, had ik in de appgroep voorgesteld binnen te blijven voor een comfortabele bankhangavond. Dertigers krijgen nu eenmaal steeds vaker de neiging huiselijkheid boven buitenhuisactiviteiten te verkiezen. Na de week doorgenomen te hebben, met verhalen die prima in een aflevering van Achter gesloten deuren konden worden verwerkt, stelde ik voor op zoek te gaan naar beschikbare afleveringen. Lang leve het digitale tijdperk: ze stonden allemaal op YouTube. We zouden er ééntje kijken, voor de lol. Het werden er vier.

De aflevering met de titel ‘Raakt Yvette IEDEREEN KWIJT na VERSCHRIKKELIJK VOORVAL?’ keken we als eerste. We raakten meegesleept in een verhaal van een vrouw die per ongeluk haar eigen nichtje vergiftigd had. Ze had enkel haar moeder een dienst willen doen door de kat van de buren uit de weg te ruimen. Een mengseltje van paté en monnikskap had ze buiten klaargezet, niet wetend dat haar nichtje die middag in de tuin zou spelen. Het nieuwsgierige kind at ervan, raakte vergiftigd en beschadigde haar jonge nieren zo voorgoed. De zus van Yvette verweet haar moeder en vriend nalatigheid en kon het ze maar moeilijk vergeven. Met schuldgevoel over het lot van haar nichtje en het huwelijk van zus en zwager dat op de klippen dreigde te lopen, zwoegde Yvette zich naar het moment waarop ze biechten moest. De meeslepende muziek die eronder gemonteerd was hield ons aan de buis gekluisterd.

Ik verwarmde de oven voor op 220 graden en haalde alvast het doosje met kiploempiaatjes uit de diepvries. Als er ook maar iets warms op tafel staat is een avond voor dertigers al lang geslaagd.

In de epiloog zagen we dat Yvette haar nier had gedoneerd aan haar nichtje. Evengoed wilden zus en moeder niets meer met haar te maken hebben, in tegenstelling tot goedzak Gijs, die nog een ontbijtje langsbracht toen ze lag te herstellen van de transplantatie.

We gingen voor een tweede aflevering en de titel ‘Silvia is ZWANGER van een DIERENMISHANDELAAR’ sprak ons aan. We zagen Sylvia samen met haar vriend intrek nemen op een Noord-Hollandse boerderij, waar ze beiden zouden zorgen voor haar schoonmoeder from hell. Die was zorgbehoevend geraakt door ernstige reumatiek en maakte voortdurend onderhuidse opmerkingen waarin ze afkeur liet blijken over het doen en laten van haar schoondochter. En niet minder belangrijk: de ontevredenheid over het dagelijkse menu. Zoiets houdt een mens niet lang vol.

Maar dan zingen er berichten over dierenmishandeling rond op het Noord-Hollandse platteland. In nabijgelegen stallen zijn paarden op gruwelijke wijze mishandeld. De zwangere Silvia, die al langer vraagtekens had bij de vrijetijdsbesteding van haar vriend, besloot op onderzoek uit te gaan. Vanuit een struikgewas betrapte ze haar vriend en een kennis op het inbreken van een paardenstal. Met de helderheid van geest besloot ze alles vast te leggen op film.

We zagen de aanloop naar de confrontatie, waarin de spanningen in de relationele sfeer en moeder-zoon-en-schoondochterdynamiek steeds verder opliepen (Sylvia smeet onder andere met bestek over tafel). De confrontatie diende zich aan. De beschuldiging van dierenmishandeling aan het adres van haar vriend werd door schoonmoeder bijzonder persoonlijk opgevat. Die kaatste beschuldigingen terug, maar toen het woord ‘teef’ viel, was de vriend opgestaan. Het was geen teef, riep hij, integendeel. Sylvia was het beste dat hem was overkomen. Ze was zijn lichtpunt geweest in een leven vol rotbaantjes en teleurstellingen, een leven onder het juk van zijn klagende en veeleisende moeder, een leven dat hij niet langer trok. Het filmpje was waar: op onbewaakte momenten was hij met een mes in de hand naar stallen geslopen om zijn frustratie te botvieren op onschuldige paarden. Tenslotte verklaarde hij met uitgestoken vinger – hier wierp jarenlange deelname aan amateurtoneel zijn vruchten af – dat hij tijdens die handeling zijn eigen moeder voor ogen hield.  

Geschokt vluchtte Sylvia de boerderij uit en zorgvuldig verdeelde ik ondertussen de loempiaatjes op een velletje bakpapier. In de epiloog had ze een gezonde dochter gebaard en had haar vriend na een korte gevangenisstraf eindelijk zijn dochter mogen zien. Of ze ooit weer bij elkaar zouden komen bleef onbeantwoord, wel werd duidelijk dat ze nooit meer met de schoonmoeder onder een dak zou wonen.

Het Noord-Hollandse platteland kan een vreemde uitwerking hebben op mensen. Het filodeeg kleurde inmiddels bruin.

Om de waarheidsgetrouwheid van de aflevering te controleren besloot ik te googelen naar paardenmishandelingen in Noord-Holland. Gezien de leeftijd van de serie moet dat ergens hebben plaatsgevonden rondom 2010. De treffers die ik voorgeschoteld kreeg wezen niet direct naar het drama dat we zojuist hadden gezien, maar het aantal berichten over mishandelde paarden verbaasde me. Zo werd er in 2015 nog een dode shetlandpony langs een weg in Purmerend gevonden, nadat er in de omgeving al tientallen meldingen van paardenmishandeling waren gedaan. Een jaar eerder was Opsporing Verzocht nog op zoek geweest naar de dader van minstens 60 paardenmishandelingen verspreid over het land. Zelfs uit recente jaren las ik berichten over mishandelde knollen. Al scrollende besefte ik: paardenmishandeling is een zorgwekkend groot probleem.

Onwillekeurig moest ik denken aan een naargeestige trend uit het vorige decennium. Ergens omstreeks 2013 verschenen er plotseling filmpjes waarop volwassen mensen te zien waren die zich voor hun lol lieten rondrijden op pony’s. In mijn herinnering waren dat vooral zwaarlijvige dames van middelbare leeftijd, al kan dat legendevorming zijn geweest. Iedere tijd heeft zo zijn eigen eigenaardigheden, en wat me van de jaren ’10 zal bijblijven is dat vreemdsoortige fenomeen waar alleen in Nederland een woord voor uitgevonden kan worden: ponypletten. Die arme, arme dieren.

We zaten nog wat na te gloeien van de aflevering over Sylvia en haar maniakale vriend, maar de paardenmishandeling liet ons niet onberoerd. Al waren er geen (fictieve) mishandelde paarden in beeld gebracht. Vermoedelijk was het budget daarvoor niet toereikend. Ik haalde de loempiaatjes uit de oven en serveerde ze op een geinig schaaltje. Het was per slot van rekening een comfortabele zaterdagavond.

De aflevering ‘Lies heeft in het GEHEIM een RELATIE met haar eigen CLIËNT’ werd genoemd als potentieel kijkvoer, en ik nam een loempiaatje in de hand. Ik vroeg mij af waarom mensen enerzijds zo begaan zijn met het lot van mishandelde dieren, terwijl er anderzijds een complete industrie bestaat waarin dieren als niets minder dan een product worden gezien én gebruikt. Dat laat ons blijkbaar onberoerd. Het filodeeg brak een beetje tussen mijn vingers. Deeg dat gevuld was met vlees van kippen, die waarschijnlijk nooit de kans hadden gehad écht kip te kunnen zijn. Maar het deeg was ook goudbruin en bovendien krokant: de ovenloempia's waren een fijne uitvinding. 

Of er nog chilisaus was. In de koelkast vond ik warempel nog een aangebroken fles.