JMZWAAN

Met een leeftijdsgenoot had ik het laatst over ouder worden, en ik bracht naar voren dat ik het tijdens mijn snuffelstage in de ouderenzorg altijd zo bijzonder vond dat dementerende ouderen terugvallen op de bekendheden van hun kindertijd. Dat sommige ouderen in de middag de ochtend alweer kwijt zijn, maar wel feilloos kinderliedjes uit hun vroegste jaren kunnen zingen. In het geval van die stageplek waren dat ook vaak psalmen en gezangen.   We vroegen ons af wat er bij onze generatie nog ingesleten zou zitten, als we er eenmaal aan toe zijn, en wat er nog overblijft van óns collectieve geheugen. Wij zijn kinderen van het internettijdperk, producten van een meme-cultuur, en we hebben onze spanningsbogen vrijwillig aan flarden gescrold. Niet eerder was onze consumptie zo gefragmenteerd als nu.  In de gemiddelde huiskamer van een verpleeghuis, zo schetsen we ons toekomstbeeld, zou je een kakafonie horen van:  ‘Hallooo, wat kost hier watermeloen’ ‘Ik vind helemaal mooi!...

Vandaag is mijn 100 e rookvrije dag. Dat ontdekte ik vanochtend toen ik na een tijdje de app weer opende. Een bedrag met drie nullen is reeds bespaard niet uitgegeven aan roken, het aantal niet gerookte peuken vormt inmiddels een niet bestaande enorme hoop met dus niet gerookte peuken.  De bijkomende voordelen zijn nog altijd: Meer ruimte in je longen Meer ruimte in je budget Meer ruimte in je kop Een bijkomend nadeel is: Minder ruimte in je broeken en shirts Ik neem het maar voor lief. Inmiddels heb ik al wel veel leuke recepten ontdekt, plaatsvervangers voor een gemakkelijke en doorgaans vette hap. 100 dagen. Op dag 1 kun je je niet voorstellen dat je er ooit geraakt. Maar ben ik nu écht gestopt? Misschien ben je ben pas echt gestopt als je stopt met bijhouden wanneer je gestopt bent. Maar dat stopt nog even niet.

Via Stille wateren van Patricia Highsmith, kwam ik naar Ossenkop van Manik Sarkar, omdat ik in de flaptekst het woord ‘waanzin’ las. Via datzelfde woord kwam ik op De donkere kamer van Damokles, een naar ik begreep klassieker van Willem Frederik Hermans. Het verhaal gaat over Ossewoudt, een baardloze jongen die een sigarenwinkel runt. Op een dag van de Duitse inval komt een soldaat de zaak binnengewandeld die als twee druppels water op hem lijkt, en zich voorstelt als Dorbeck. Via hem raakt Ossewoudt betrokken bij het verzet. Maar is Dorbeck wel wie hij denkt dat hij is? Meer kun je er eigenlijk niet over zeggen, zonder dat de lol eraf gaat. Het boek eindigt met één van de mooiste en dramatische slotzinnen ooit gelezen. Het boek is geschreven tussen 1952 en 1958. Vrij kort na de oorlog. In het boek kwam ik zo nu en dan woorden tegen waarvan ik de betekenis niet direct wist. En sinds ik weet dat Özcan Akyol een schriftje bijhield om woorden en hun betekenis te noteren, zoek ik ook...

Begin dit jaar schreef ik als goed voornemen op dat ik weer wat vaker musea bezoeken wil. Sinds januari loop ik mezelf er telkens aan te herinneren dat ik die kaart nog bestellen moet. Afgelopen maand kwam ‘ie binnen. Omdat ze zich anders maar ophopen, besloot ik wat van mijn vrije uren op te nemen. En als je een paar dagen vrij bent moet je er ook eventjes uit. In Amsterdam wilde ik heel graag de Oude Kerk aan de binnenkant zien. Ik besloot te starten met een podwalk van het Verhaal van Nederland, over de stichting van de stad. Daarvoor stap je uit bij het Amstelstation en wandel je langs de Amstel naar de oude stad toe. Onderweg kom je over de dam, waar de stad haar naam aan dankt, en je eindigt in de Begijnhof. Een goedbewaard stukje van de oude stad. Hier staat ook nog het oudste bestaande woonhuis van Amsterdam, met een houten gevel, ergens medio de 16 e eeuw gebouwd. Aan de Amstel is de sfeer nog gemoedelijk. Mensen zitten op bankjes wat te eten, laten hun hond uit of doen e...

Zoals je soms dingen in het echte leven ziet die onbedoeld grappig zijn, zo komt er op internet ook heel wat voorbij dat onbedoeld grappig is. Af en toe krijg je zomaar een filmpje voorgeschoteld waar ik het algoritme van YouTube dankbaar voor ben. Zoals ineens een filmpje van iemand die opstaat uit het publiek van de indertijd bijzonder slecht bekeken talkshow van Humberto Tan, en een kaasstengel uit het glas op tafel neemt. Iedere uitzending stonden er kaasstengels op tafel, het RTL-idee van gezelligheid. Sowieso moeten talkshows daar altijd gezellig zijn.   De kaasstengels zag je ook terugkomen bij andere talkshows. Ook soms neergezet om er de draak mee te steken, zoals bij Van Roosmalen en Groenteman. Die jongen moet die kaasstengels ook gezien hebben. En ook hebben gezien dat ze altijd onaangeroerd bleven staan. Misschien had hij een weddenschap met zijn vrienden afgesloten. Hoe dan ook is deze jongen, zoals er in die tijd gesproken werd, een held. Een ander film...

Vorige week bezocht ik samen met wat leuke mensen de film Michael, nadat we ergens lekker gegeten hadden in de binnenstad van Zwolle. Het was een cadeautje aan iemand die de hoogtijdagen van Michael Jackson nog heeft meegemaakt. Voor mij was Michael Jackson een spookbeeld. In mijn jeugd was hij geregeld op televisie. Rechtszaak dit en rechtszaak dat, al begreep ik daar niet zoveel van. Het was écht een spook, met dat rare witte ingevallen gezicht en dat zwarte sluikse haar. Het hielp niet dat er gezegd werd dat hij zijn neus eraf kon pakken. Het hielp al helemaal niet dat er op het vroege internet tal van plaatjes rondzwierven van de artiest, met op de plek van zijn neus een zwart gapend gat. Zijn transformatie van de innemende jongen naar het figuur dat hij in zijn laatste jaren was is uiterst vreemdsoortig, maar net zo goed intrigerend.   Wat kan ik zeggen over de film zonder meteen in kritiek te vervallen? Zijn neefje speelt hem ongelooflijk goed, dat zeker. Petje af voor ...

Het weekendje weg laat zich samenvatten in drie woorden: regen, regen en nog eens regen.  Maar we hebben meer gezien dan regen. Een uitgebreidere samenvatting hieronder:  Donderdag We zouden overnachten op een camping in een bosrijke omgeving van de Wieringermeer. Omdat we pas in de middag konden inchecken zouden we eerst een soort ‘happen en stappen’ doen in Petten, een dorpje in de duinen waar ik nog nooit eerder van had gehoord. Daarvoor reden we eerst over het oude Noord-Hollandse land, langs nieuwe en door oude polders. Onderweg stopten we even in Kolhorn, een typisch Hollands dorpje achter een dijk. Ooit had het haventje een dorpje en een levendige visserijsector, nu is het volledig opgeslokt door nieuw land. Op de deur van een gemeenschapsgebouwtje was een gedicht geplakt over de Ansjovisvangst. Ik las de woorden ‘domme dijk’. De huisjes in het dorpje deden met hun groene geveltjes en witte makelaartjes verrassend vertrouwd aan. Zuiderzeeherinnering in Kolhorn We ...

Normale mensen praten over… nou ja, ik weet niet eigenlijk niet waar normale mensen over praten. Maar moat M en ik praten vaak over polders en ruimtelijke indeling. Het is een vreemdsoortige interesse waar we eindeloos bomen over kunnen opzetten. Zeldzaam prettig is dat. In Flevoland hebben we de gewoonte ons leed als uniek te zien. Maar ook elders in het land zijn er grote dromen verworden tot kale strakke polders. En ook elders in het land was er ooit een eiland dat tegen haar zin onderdeel werd van het vasteland. Op dat voormalige eiland schijnt nog altijd een eilandgevoel aanwezig te zijn onder de bewoners, al is het inmiddels meer dan een eeuw geleden dat de dijk naar het vasteland gedicht werd. Hoe is daar de geschiedenis van de Zuiderzeewerken verlopen? We gaan een paar dagen naar Wieringen en de Wieringermeer. Kijken hoe die polder en dat oude eiland erbij liggen. Op het te-zien-lijstje staan een aantal dingen: De terp van Wieringerwerf De diepe kolken van de inundatie ti...

In ons dialect wordt een woord als snel als verkleinwoord gebruikt. Huis wordt ussien , boot wordt bootjen , auto wordt autootjen . Prettig hierbij is dat alle verkleinwoorden nog worden afgesloten met de letter n. Nu staat echter het barbecueseizoen weer op het punt van beginnen. En ik hoorde laatst iemand haar plannen uitspreken om een barbecue te organiseren, waarbij er ‘lekker veel vleesies’ zou worden gebruikt. Iemand anders hoorde ik eens spreken over ‘vleesjes’. Net een graadje vervelender dan 'vleesies'. Waarom weet ik niet, maar mijn trek is dan toch minder. Vlees hoort niet in een verkleinwoord uitgesproken te worden. Vlees is een stoere lamsbout aan het bot, vleesjes zijn die stukjes bovenarm die slap worden bij gebrek aan spieroefening.   We gebruiken verkleinwoorden om de taal wat gezelliger te maken. Helemaal geen probleem, leuk juist. Maar hoezeer ik verkleinwoorden ook waardeer, bij vleesjes trek ik een grens. Taal moet ook weer geen taaltje worden. ...

Ietwat nerveus doet hij de headset om zijn oren, maar als hij eenmaal begint te spreken is het alsof alle spanning van hem af valt. Malik heeft zijn verhaal vaker verteld. Deze avond doet hij dat in de polderbieb. ‘Ik heb wel een mening natuurlijk,’ zei een bezoeker voor aanvang. ‘Maar ik dacht: laat ik maar eens luisteren naar zijn verhaal’. Een handjevol andere mensen hebben de moeite genomen dat ook te komen doen. Malik komt uit een bevolkingsgroep in het noorden van Irak, de Jezidi’s. Een etnoreligieuze minderheid die het Midden-Oosten nog wel meer kent, zoals bijvoorbeeld de Druzen. Net als bij die groep is ertoe bekeren en toetreden lastig. Je bent pas Jezidi als je wordt geboren uit Jezidi-ouders. Het aantal leden van deze bevolkingsgroep ligt nog maar rond de 300.000 tot 700.000, de diaspora inbegrepen. ‘Nog’, omdat in 2014 IS-troepen hun regio binnenvielen, woonplaatsen vernielden, mannen vermoordden en vrouwen en kinderen ontvoerden. We praten vaak over vluchtelingen ...

Omdat Bevrijdingsdag een vrije dag is voor bibliotheekmedewerkers, rijden we die dag via Steenwijk richting de Drentse heidegronden. De bestemming van de rit is Westerbork. We willen het allebei eens zien, en omdat ze ook toevallig vrij is heb ik m’n moe opgehaald. Door stukjes bos en over onverwachte heuvels rijden we langs de Havelterberg, een voor ons onbekend maar aanlokkelijk natuurgebiedje. In Nederland kun je je om de dertig kilometer telkens weer in een andere omgeving op vakantie wanen. Achter Steenwijk begint dat al. In het herinneringscentrum leren we over Kamp Westerbork. Dat het in eerste instantie gebouwd is om de (voornamelijk Joodse) vluchtelingen op te vangen uit Nazi-Duitsland. Dat het in 1942 werd overgenomen door de Duitse bezetters. Dat het kamp zoveel mogelijk op een gewoon dorp moest lijken, met sportactiviteiten, cabaret- en muziekvoorstellingen en werkplaatsen. Dat de gemiddelde persoon maar één tot drie dagen bleef, hooguit een week. Dat die dagen gevuld w...

April is voorbij gedenderd en ik dacht bij het maken van het maandoverzicht: zoveel heb ik helemaal niet gedaan. Het dreigt een mager lijstje te worden. Maar dan het leuke van dingen opschrijven dames en heren: je doet toch altijd meer dan je denkt. Zo heb ik afgelopen maand (in willekeurige volgorde): De film I Swear gezien, Over een Engelse jongen die kampt met Gille de la Tourette. Geestig en hartverwarmend. Het boek Stille Wateren gelezen van Patricia Highsmith, een auteur waar ik eigenlijk niets van wist, maar toch best interessant blijkt en waar ik graag wat meer van lezen wil Ook het boek Ossenkop van Manik Sarkar, over een hele talentvolle slager in een Gronings dorp, maar die niet zoveel talent heeft om met mensen om te gaan, heb ik afgelopen maand gelezen. Misschien wel het best geschreven boek dat ik in tijden las. Parijs bezocht. Wat een leuke stad. De Poldertoren beklommen. Wat een gezellig polderfeestje was dat. De begraafplaats in Nagele bezocht (ontworpen door Mien Ru...