Doorgaan naar hoofdcontent

#242 Jan Patat

Jan Patat op de kermis in Emmeloord


Hij staat daar maar, door wind en regen. In de wintermaanden wordt ‘ie door algen en mossen bekropen, in de zomermaanden verbleken zijn warme kleuren in het ongenadige zonlicht. Misschien dat hij daarom zijn ogen half dichtgeknepen heeft.

Dit figuur was ooit een trots uithangbord voor een aparte cultuur. Een cultuur die door de opkomst van hippe sushi-restaurants en die weerzinwekkende TikTok-foodies steeds meer naar de achtergrond gedreven wordt. De frituurcultuur.

Fred Friet, de lachende frietzak, het patatmannetje, de puntzak of Jan Patat; het figuur kent vele namen waarvan de laatstgenoemde mijn voorkeur geniet. Jan Patat is een feest der herkenning. In Jan Patat liggen jeugdherinneringen aan schoolvakanties en zoute afsluiters van middagen in tropische zwemparadijzen geborgen. Jan Patat is mijn vriend.

Het gaat niet goed met Jan Patat. Bijna alle beelden van Jan Patat staan er beschadigd bij, ieder beeld kent mankementen. Het is dan ook een beetje een vreemd beeld. Jan Patat kijkt niet al te helder uit zijn ogen, met wallen van heb ik jou daar. De friet die hij in zijn mond stopt komt uit zijn eigen puntzak, zijn eigenlijke lichaam, waarmee ook nog eens autokannibalisme bedreven wordt.

Een nieuw beeld is niet zomaar besteld, niemand weet waar je ze precies bestellen moet. Niemand weet überhaupt wáár Jan Patat vandaan komt. Wat is toch de oorsprong van dit snackicoon?

Gelukkig is er NPO-podcast ‘Docs’. In aflevering 226 onderzoekt Elja Looijestijn het mysterie van deze lachende frietzak. Ze spreekt met snacksliefhebbers, fans van Jan Patat (er zijn mensen die de aardkloot bewandelen met een tattoo van de lachende frietzak op hun scheenbeen), frituurologen en uiteindelijk de bedenker van dit malle icoon. Een aflevering om van te smullen, onderzoeksjournalistiek met een krokant korstje.

Laat NPO DOCS niet wegbezuinigen!

Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

#177 terug Europa in

In Europa – proloog Als ik de vraag zou krijgen welk boek hét beste geschiedenisboek ooit is, zou ik meteen naar de boekenkast lopen om er een dikke pil uit te pakken. Er bestaan zoveel mooie, goede en interessante geschiedenisboeken (en stripboeken), maar ééntje steekt daar toch wel echt met kop en schouders bovenuit. En het is dit jaar 20 jaar geleden dat het boek uitgebracht werd. Het beste geschiedenisboek ooit blijft, in mijn optiek, In Europa van Geert Mak. Europese Steinbeck Geert Mak is geen historicus, zoals hij dat zelf vaak op bescheiden toon benadrukt. Hij is een journalist. Maar dat juist die twee dingen, journalistiek en geschiedkunde, bijzonder goed samengaan, heeft Mak met zijn In Europa bewezen. Er is geen ander boek als dit boek. Het zijn twee reizen die Mak hier maakt: eentje door het Europa van 1999 en eentje door die hele akelige, spannende, bewonderingswaardige en dynamische twintigste eeuw. Hij liet zich er voor inspireren door John Steinbeck, een Amerika...
4 reacties
Meer lezen

#350 Kwartaalrapportage IX

Mensenkinderen, wat vliegt de tijd. Is het zomaar alweer eind maart. Zomertijd. De eerste kwart zit erop. De kop is eraf. Tijd voor de eerste kwartaalrapportage van ’26. Lezen gaat in golfbewegingen. Soms lees je drie of vier boeken achter elkaar, en soms lees je een hele maand niet. Maart was zo’n maand waarin ik niet het juiste boek kon vinden. Komt vast wel weer. Dit jaar wilde ik het anders aanpakken. Na het lezen van het eerste boek besloot ik dat het volgende boek verband moest houden of een link moest hebben met het vorige boek. Een soort boekenalgoritme. Dat kon twee kanten opgaan: of ik zou heel makkelijk onverwachte titels gaan lezen, of ik zou eindeloos moeten zoeken naar een goede titel en daardoor juist minder gaan lezen. Allebei de situaties zijn het geval, denk ik. Maar goed, hierbij dus het algoritme tot zover. Wie weet zit er een leuke titel voor je tussen. Wie weet ook niet. Dat mag je lekker helemaal zelf weten. Leuk he? Hoax -  Jan-Willem van Prooijen ...
2 reacties
Meer lezen

#301 Kerstkuieren (met de auto)

Ieder mens kent zo zijn eigen rituelen in de decembermaand. Sinterklaassurprises maken, kerstbomen optuigen, stemlijstjes maken met je favoriete muziek; je kent het wel. Sommige van die rituelen hangen samen met herinneringen en nostalgische gevoelens. Zo neurie ik nog altijd wat nummers van Een boom vol liedjes , dé kerst-cd van Elly en Rikkert, bij het optuigen van de kerstboom. Op het particuliere decemberrituelenlijstje staan nog wel meer dingen, maar één ding daarvan is kuieren. Kerstkuieren. Bij voorkeur op z’n Urkers: met de auto. Het doel: de meest uitbundige kerstverlichting vinden. Het mag wanstaltig zijn. Genieten juist.  Ooit reden we na een etentje met een volle auto vanuit Kampen terug naar Urk. Omdat we rubbernekken toen nog geinig vonden, besloten we bij Nagele af te slaan om te zien hoe het dorp en haar bewoners de kerstverlichting hadden georganiseerd. Nagele stelde niet teleur en een nieuwe decembertraditie was geboren. Bij de tweejaarlijkse lichtjesroute d...
Een reactie posten
Meer lezen