#556 Het Jeromprobleem

Eindelijk heb ik een boek gevonden waarmee ik verder kan lezen. Nadat ik Paaz opzij had gelegd, had ik Een dag uit het leven van Tinkerbel: het krankzinnige verhaal van mijn psychose opgepakt, op aanraden van een collega. Een autobiografisch boek over iemand die in een psychose belandt en verliefd wordt op Jelle Brand Corstius. Hoe is dat mogelijk, vraag je je als lezer af.

Maar het pakte me niet. Helaas.

Toevalligerwijs had ik onlangs een boek in mijn handen van Patricia Highway, met in de flaptekst het woord ‘psychose’. Highway zou je kunnen kennen van De getalenteerde Mr. Ripley, de blauwdruk van vele hervertellingen en rip-offs, zoals die gruwelijke gen Z-cultfilm Saltburn.

Haar boek Stille Wateren paste kortom, met een kleine omweg, in het algoritme.

Dit allemaal geheel terzijde.

Vanochtend hoorde ik in een aflevering van BoekenFM over Highway en Ripley, dat sinds de komst van de mobiele telefoon de literatuur met een probleem zit. Volgens een presentator zou geen enkel Shakespearestuk werken als er mobiele telefoons in zaten. Romeo zou Julia simpelweg op kunnen bellen met de vraag ‘jo, waar ben je?’ en beiden was een gruwelijk lot bespaard gebleven.

Ik moest denken aan Willy Vandersteen, die in 1953 het personage Jerommeke liet optreden in De dolle musketiers. Met het introduceren van de krachtpatser, had Vandersteen voortaan ook een probleem, zo erkende hij ooit. Jerom is de ultieme deus ex machina, iedere schurk kan door zijn krachten verslagen worden. Vandersteen liet hem daarom aan het begin van verhalen vaak op vakantie gaan, of zocht naar manieren om zijn krachten uit te schakelen.

De mobiele telefoon is dus een beetje als Jerommeke. Schrijvers moeten alsmaar naar manieren zoeken om de telefoon onbruikbaar te maken. Dan Brown liet Robert Langdon daarom aan het begin van Oorsprong zijn telefoon in een rivier gooien, en in het meest recente boek flikt hij dat geintje nog een keer.

Voor de lezer voelen zulke zetten wat kunstmatig aan, maar de lezer begrijpt ook dat ze noodzakelijk zijn. En de lezer weet: vanaf nu kan het avontuur beginnen.