Alweer een kwartaal voorbij. Jongens toch, wat vliegt de tijd. Begin dit jaar besloot ik een boekenalgoritme te starten, waarbij ieder boek dat ik lees een link moet hebben of verband moet houden tot het vorige boek. Hierdoor heb ik best wat leuke titels gelezen, die ik anders misschien had laten liggen. Tot nu toe is het nog leuk.
Ik was gebleven bij En toen vonden ze mijn vader van Andreas
Jonkers, een knap geschreven zoektocht van een aanstaande vader naar zijn eigen
verwekker, nadat diens lichaam werd gevonden achter een tuincentrum in
Amsterdam-Oost. Een thema in dit boek is waanzin. Dat woord las ik terug op de
achterflap van Stille Wateren, een boek van de Amerikaanse Patricia Highsmith.
Stille Wateren – Patricia Highsmith
Dit verhaal speelt zich af aan de Amerikaanse oostkust van
de jaren ’50 en gaat over Vic van Allen, die getrouwd is met Melinda en samen
een dochter hebben. Maar het rek is al een tijdje uit hun huwelijk en om de
schijn naar de buitenwereld op te houden dat de twee nog gelukkig getrouwd zijn,
is er de afspraak gemaakt dat Melinda vreemd mag gaan zoveel ze wil. Vic lijkt in
eerste instantie tevreden met deze ongebruikelijke constructie, maar onderhuids
begint het natuurlijk te borrelen.
Ik heb geen trots, dacht hij trots. En meteen ben je geïntrigeerd door hoofdpersonage Vic.
Als op een zeker moment een scharrel van Melinda spoorloos
verdwijnt (dat kon nog in de jaren ’50), verkondigt Vic aan andere minnaars dat
hij de scharrel eigenhandig heeft vermoord. Een vreemdsoortige leugen die al
snel werkelijkheid wordt.
De schrijfster, Patricia Highsmith, blijkt een interessante
vrouw te zijn geweest, zo hoorde ik in een aflevering van Boeken FM. Onder
anderen Herman Koch is fan van haar.
Het is een lekker vlot geschreven thriller, waarbij de spanning alsmaar toeneemt en toeneemt. Heerlijk is dat.
Lees dit boek als:
- je van onderhuidse spanningen houdt die oploopt en oploopt.
- Je een idee wilt krijgen van het burgerlijke leven in de Amerikaanse buitenwijken van de jaren ’50.
- Je van een lekkere droogcynische schrijfstijl houdt. Highsmith kon dat heel goed.
Ossenkop – Manik Sarkar
Op de achterflap van dit boek las ik het woord ‘waanzin’. Met
dit thema kon ik het algoritme doorzetten. Vooruit: heb hem een beetje in het
algoritme gemanoeuvreerd, omdat mijn oog er al eens eerder op was gevallen hij al
een tijdje op mijn leeslijstje stond.
Ossenkop gaat over Rensing, een Groningse slagerszoon die
zich kan meten met de besten uit zijn vak, maar een minder groot talent heeft
om met mensen om te gaan. Als hij de slagerij over mag nemen van zijn vader,
wil hij als dé beste slager hét beste vlees verkopen. Maar dan wordt er een
supermarkt geopend in het dorp. Voormalige klanten laten de slagerij links
liggen. Maar wel dat troep uit de supermarkt vreten, bromt Rensing inwendig.
Als Rensing start met zijn strijd tegen de supermarkt, weet
je als lezer: dit kan alleen maar misgaan.
Op een zeker moment las ik een zin die ik een aantal keer
opnieuw gelezen heb, omdat ik hem zo mooi vond opgeschreven. Het gaat over zijn
vrouw, die dan zijn vrouw nog niet is.
'De vrouw die ze later zou worden – ja, die slokte de wereld
op, maar in deze tijd was ze
nog stil en volgzaam, murw gebeukt door de jarenlange droefheid die als een
natte deken over haar jeugd had gelegen.’
Mooi he.
Lees dit boek als:
- Je houdt van tragikomische hoofdpersonen en verhalen.
- Je een prachtig opgeschreven zwanenzang wilt lezen.
- Je wel van goed boeken houdt, maar niet meteen zit te wachten op een dikke pil.
De donkere kamer van Damokles – Willem Frederik Hermans
Na het slagersavontuur kon ik een afslag nemen naar de
vleesindustrie (De mens is een plofkip van Teun van de Keuken staat ook al een
tijdje op het lijstje), maar ik besloot verder te gaan in het thema ‘waanzin’.
Een klassieker als deze moet je immers ook een keer gelezen hebben.
Het verhaal van Henri Osewoudt begint bij de inval van de
Duitsers. De onzekere sigarenwinkelier Osewoudt krijgt niet lang na de inval de
verzetswerker Dorbeck over de vloer, een jongen die sprekend op hem lijkt. Hij
geeft Osewoudt opdrachten om uit te voeren voor het verzet. Naarmate de oorlog
vordert en de bevrijding nadert, loopt alles in de soep voor Osewoudt. Waarom
zijn er zoveel mensen gesneuveld waar hij contact mee had? Waarom laat Dorbeck zich nergens meer zien? Heeft Dorbeck überhaupt wel bestaan?
Voor wat achtergrondinformatie verwijs ik graag door naar de
Wikipediapagina van het boek. Wel oppassen voor spoilers daar, zoals de
slotzin. Ook weer een hele mooie. Misschien wel de mooiste die ik afgelopen
jaren gelezen heb.
Trouwens, er is ooit een verfilming geweest van dit boek: Als
twee druppels water. Een film die diep in de kluis van niemand minder van
Freddy Heineken is beland. Over het hoe en waarom heeft Andere Tijden ooit een leuke aflevering gemaakt.
Lees dit boek als:
- Je een Nederlandse klassieker wilt lezen.
- Je een boek wilt lezen over de Duitse bezetting in Nederland.
- Een boek wilt lezen die je nog even bijblijft en eigenlijk nog een keertje zou willen lezen om te begrijpen hoe het nu eigenlijk precies zit met die Osewoudt.
Aan het einde van de oorlog – Bert Natter
De Tweede Wereldoorlog. Dan kun je niet om dit boek heen. Opvallend
genoeg verscheen deze titel al eerder, maar lijkt het boek sinds een paar
maanden pas ‘ontdekt’. Een literatuurprijs winnen doet bekendheid voor een boek
altijd goed.
Dit boek beschrijft één dag in een fictief Duits concentratiekamp.
Die dag, 20 april 1945, beleven we zo’n 600 pagina’s lang door ongeveer 30
verschillende ogen. De datum is overigens niet zomaar gekozen: het is de
laatste verjaardag van Adolf Hitler.
Hoewel dit boek breed wordt aangeprezen in boekhandels,
klinkt er ook kritiek: kun je eigenlijk wel fictie bedrijven op basis van gruwelijkheden
als de holocaust en de vervolging en moord van zoveel andere mensen? Het
antwoord is ja, want er het boek is er. En het boek doet het goed. Dat
exemplaren van deze titel in displaytorens worden aanbevolen kan het boek zelf
niet zoveel aan doen. De vraag is eerder wat het over óns zegt. Aan het einde
van de oorlog is namelijk niet de eerste fictieve roman over de
concentratiekampen. In de bibliotheek heb ik geregeld boeken als De kleermaaksters
van Auschwitz in mijn handen, waarbij ‘kleermaaksters’ inwisselbaar is voor
ieder ander beroep. Veel van deze titels zijn gebaseerd op waargebeurde feiten,
maar ‘baseren’ is een rekkelijk begrip. Ik voel mij er toch altijd een beetje
ongemakkelijk bij.
Ik wil graag later eens uitgebreider bloggen over dit boek.
De flaptekst van dit boek:
De elfjarige Ernst, zoon van SS-Obersturmführer Karl
Zehlendorf, raakt vermist in de buurt van een concentratiekamp. Zijn broer
Reinhart beweert hem te hebben achtergelaten aan de oever van het verraderlijk
diepe meer, waar ze aan het vissen waren. Hij zal toch niet in het water zijn
gevallen? Terwijl de geallieerde legers in de verte al te horen zijn en
iedereen in het kamp beseft dat het einde van de oorlog nabij is, gaat Karl op
zoek naar zijn zoon.
Het is een dikke pil, maar als je er eenmaal aan begint kun
je niet meer stoppen met lezen. Op het hypnotiserende af. Wat dat betreft heeft
Natter de literatuurprijs welverdiend.
Lees dit boek als:
- Je houdt van korte hoofdstukken, eindigend met een cliffhanger.
- Een verhaal dat verteld wordt door meerdere personages.
- Je geïnteresseerd bent in Tweede Wereldoorlog thematiek.
Over Tirannie – Timothy Snyder
‘Indrukwekkend en hoogst relevant.’ – Maarten van Rossem
Meer aanbeveling had ik niet nodig. Toevallig viel mijn oog
al eens op dit boekje in boekhandel Scheltema, waar de titel van hierboven in
meerdere torens gestapeld was. Dat boek ging over de tirannie van het
Naziregime, deze titel is een logische opvolger.
In twintig korte hoofdstukjes geeft de Amerikaanse
hoogleraar geschiedenis Timothy Snyder tips hoe je jezelf en de maatschappij
weerbaar kan maken tegen de opkomende autoritaire regimes wereldwijd. Dit doet
hij door te kijken naar het verleden, in het bijzonder de geschiedenis van
Europa in de vorige eeuw. Want we hebben wat ideologieën en regimes gehad hier.
Bij het reserveren kwam ik erachter dat er ook een
geïllustreerde versie van dit boekje bestaat. Die gereserveerd natuurlijk. Ik
kende het werk van illustrator Nora Krug niet, maar het is prachtig gedaan. Ik
heb er erg van genoten.
De volgende tip, die als inleiding diende van hoofdstuk 9,
wil ik graag met jullie delen.
Praat niet klakkeloos na wat anderen zeggen. Bedenk je
eigen manier van spreken, al is het maar om met je eigen woorden over te
brengen wat anderen volgens jou zeggen. Doe je best jezelf los te weken van het
internet. Lees boeken.
De andere 19 tips worden in onderstaande video voorgelezen
door Philip Freriks. En op de pagina van Historiek vind je meer
achtergrondinformatie over de totstandkoming van het boekje en de illustraties.
Het boekje kan ik echt van harte aanbevelen.
Mooi hoe ernstig Philip voorleest he.
- De huidige tijdgeest je soms ook bij de strot grijpt.
- Je tips wilt om hiermee om te gaan.
- Je een fraai geïllustreerd boekwerk wilt lezen, waarbij je ook gewoon fijn kunt kijken.
Europa – Alle Geschiedenis Ooit
Eeeeeeuj wat een feest! De makers van Alle Geschiedenis Ooit
(kortweg AGO), kwam dit voorjaar weer op de proppen met een nieuw uitgebracht
boek. Nadat ze 100 smakelijke geschiedenisverhalen over Nederland hebben
opgelepeld in hun vorige boek – verhalen waar je op feesten en partijen hoge
ogen gooit – is nu ons mooie continent aan de beurt. En och man, wat heeft zich
toch allemaal afgespeeld op dat malle stukje aarde.
Arco Gnocci, Nienke de Jong, Thom Aalmoes en Andrea Huntjens
vertellen ieder in een kort hoofdstukje een verhaal uit de Europese
Geschiedenis. Van de kaasrellen van Nottingham tot de wagenrennen-hooligans van
Constantinopel en van The Troubles in Noord-Ierland tot de man die de Muur
opende op die ene novemberavond in 1989.
Soms zijn het ronduit smakelijke verhalen, soms zijn ze ook
wat serieuzer van aard. In ieder geval leer je bij ieder verhaal weer iets
nieuws. Een cadeautje voor iedere geschiedenisliefhebber.
Het leukste verhaal vond ik die over Rabban Bar Sauma, de
Chinese Marco Polo. In dezelfde tijd dat Marco naar het oosten trok, trok een
Oeigoerse monnik naar het westen. Sauma was monnik in de Kerk van het Oosten, een
oude Christelijke stroming die zich via Perzië en India naar China had verspreid.
Hij droomde ervan ooit de stad Jeruzalem te zien, en dus trok hij op zijn 55e
naar het westen. Via vele omwegen en omzwervingen (lees het maar in het boek!) kwam
Sauma terecht in Rome, waar de paus hem op Palmpasen 1288 de eer gaf de mis te
leiden, naar gebruik van zijn eigen oosterse kerk. De verwonderde paus merkte
op dat los van de taal hun gebruiken hetzelfde waren.
En dan zijn de hoofdstukjes net te kort, want hier had ik
dus heel graag meer van weten. Wat is er nog meer bekend van die Sauma? Hoe kan
het dat het christendom zich al zo vroeg in China kon vestigen? Waarom heb ik
hier nooit eerder van gehoord? En wonderlijk toch: dat in twee compleet
verschillende delen van de wereld, met nauwelijks uitwisseling, een mis bijna
compleet hetzelfde verlopen kon?
Nog meer leuke verhalen natuurlijk: zoals de uitvinding van
de currywurst, het Zweedse oorlogschip Vasa dat na het uitvaren zonk in de
haven van Stockholm, de slecht opgezette leeuw Leo die een internetmeme werd, de
defenestraties (het uit het raam gooien van regeerders) in Praag en nog zo’n 95
andere verhalen.
Prachtige omslag en mooi geïllustreerde binnenflap trouwens!
Ik kijk vast uit naar het derde boek, ‘de wereld’.
Lees dit boek als:
- Je van geschiedenis houdt.
- Je lezen ergens wel leuk vindt, maar je spanningsboog kapot gescrold hebt en geen hoofdstukken van langer dan drie pagina’s aankan.
- Je houdt van feitjes en weetjes. En die ook graag mag delen tegen Jan en alleman.
Waarom we Europeaan zijn – Thomas Huntinga
Een logische opvolger voor Europa van Alle Geschiedenis
ooit. Over dit boekje heb ik onlangs nog geblogd. Het is warm. Ik houd het daarom
daarbij. Hier te vinden.
Vooruit, kort samengevat leest het boekje als een enthousiasmerend schotschrift voor een gedeeld Europees identiteitsgevoel. Net als de 20 lessen van Snyder biedt dit boekje handvaten voor deze ingewikkelde tijden. En we mogen best wat trotser zijn op ons continent.
Lees dit boek als:
- Je Europa tof vindt.
- Je Europa stom vindt.
Algoritme tot nu
Hoax (complottheorieën) → 22-11-1963 (Moord
op Kennedy, tijdreizen, tijd) → 10 minuten en 38 seconden op deze
vreemde wereld (Tijd, prostitutie, Istanboel, vriendschap) → De
vliegeraar (Vriendschap, Afghanistan, vluchtelingen) → De zoon
van de verhalenverteller (vluchtelingen, Libanon, vader-zoonrelatie,
vermissing) → En toen vonden ze mijn vader (Vader-zoonrelatie,
vaderschap, mentale gezondheid, waanzin) → Stille Wateren (waanzin), Ossenkop
(waanzin), De donkere kamer van Damokles (waanzin, Tweede Wereldoorlog),
Aan het einde van de oorlog (Tweede Wereldoorlog, Naziregime), Over
Tirannie (regimes, geschiedenislessen), Europa (geschiedenisverhalen, Europa),
Waarom we Europeaan zijn (Europese identiteit)
Het klinkt nog steeds volstrekt logisch allemaal.
Het haakje voor een volgend boek zal identiteit zijn, of het
nu Europees of Nederlands is. Nu kan ik twee kanten op: of ik begin aan Denkend
aan Hollands van taalonderzoeker Khalid Mourigh (identiteit en taal), of ik pak
Grand Hotel Europa van Pfeijffer weer eens uit de boekenkast. Een boek waar ik
ooit vol goede moed in begonnen maar helaas in gestrand ben. Ik kan ook op zoek
gaan naar een andere titel. Kijk het wel even aan.
Een goed boek komt vanzelf wel op je pad.
Veel leesplezier! Want dat gaat voorop!
Reacties
Een reactie posten