#390 De Odyssee

Afgelopen weekend zag ik The Odyssey, de nieuwe film van regisseur Christopher Nolan. In de Odyssee volgen we de held Odysseus, die na zijn overwinning in Troje verdwaald raakt op weg naar huis. Neem de kaart van het Middellandse Zeegebied erbij en je ziet dat Odysseus een gruwelijke afwijking in richtinggevoel had. Zover was het niet van Troje naar Ithaka.

De Odyssee is een oud verhaal. Waarschijnlijk werden in de 8^e eeuw voor Christus verhalen die al generaties werden verteld samengesteld en op schrift gezet. Met de film van Nolan zag ik voor het eerst een vertelling van het heldenepos. Toch had ik het gevoel dat ik de film, onderdelen ervan althans, eerder had gezien.

Zo deed de list waarbij de mannen stro op hun rug bonden om de blinde cycloop te laten geloven dat het schapen waren waardoor ze uit zijn grot konden ontsnappen, ergens in de verte denken aan het verhaal van Jacob en Ezau, waarbij Jakob vellen van jonge bokkenhuiden rond zijn armen bond om zijn blinde vader te overtuigen Ezau te zijn.

De scene waarin de mannen zich storten op de maaltijd die Circe ze voorschotelt, de heks die ze later in varkens zal veranderen, deed me denken aan de vroege AI-gegenereerde spaghetti-etende Will Smith. Het oogde ineens afwijkend van de rest van de film, een plotselinge kunstmatigheid in een film die verder zo natuurlijk mogelijk oogt. De scene in het verhaal verbeeldt natuurlijk de vraatzucht van de mens. Misschien is dit een verwijzing naar de tegenwoordige AI-bubbel, of naar de technologie zelf, dat ook een vraatzuchtig monster is. Toch is deze filmscene tot stand gekomen zonder AI of CGI.  

Het bezoek aan Hades en het schimmenrijk deed me denken aan een scène uit de tekenfilm Asterix en de helden, waarbij Asterix en Obelix te maken krijgen met een spooklegioen Romeinse soldaten. In die film moeten ze ook een tuin bezoeken en de verleiding van beeldschone nimfen weerstaan, natuurlijk ook afgeleid van Odyssee, die niet mag toegeven aan het verleidelijke gezang van de sirenes. Sirenes/nimfen/mooie maar gevaarlijke vrouwen is een thema dat al zo oud is als het Griekse epos, en op verschillende manieren terugkomt in verhalen.

Maar eigenlijk vertellen alle verhalen hetzelfde verhaal. Odysseus heeft duizend gezichten.  

Verder dacht ik telkens bij de scenes op zee: is dit nou vanaf het oranje bootje gefilmd?

Tot slot is de film weer een echte Nolan-film. Een dagdeel (drieenhalfuur!) aan actie, ontroering, adembenemende beelden en indrukwekkende filmkunst. Na de tijd bedacht ik me dat alle films die ik van Nolan heb gezien altijd indrukwekkend waren en ik iedere keer vol lof de bioscoopzaal verliet, maar dat ik ze nooit herbekeken heb. Waarom weet ik niet. Misschien omdat zijn films ook gewoon écht voor de bioscoop zijn gemaakt.

Gaat dat zien!