#614 Kwartaalrapportage XI

Allememachies, is het zomaar alweer oktober. Sterker nog: de kop is er alweer af! Dringend tijd voor weer een kwartaalrapportage. Hieronder de boeken die ik afgelopen maanden gelezen heb, misschien heb je er iets aan voor de donkere maanden. Want oi oi oi, wat wordt het alweer snel donker he. Och voor je het weet is het alweer kerst. De tijd vliegt. Nou, vooruit, scrol er maar lekker doorheen. 

Denkend aan Hollands – Khalid Mourigh

Een leuk en verrassend boekje over straattaal en identiteit. Onderzoeker bij het Meertens Instituut Khalid Mourigh laat in dit boekje zien dat straattaal niet iets is om je over te ergeren, maar juist moet zien als een nieuwe ontwikkeling binnen de Nederlandse taal.

Zo doet hij bijvoorbeeld onderzoek naar jongeren (met Marokkaanse wortels) die zzzzeg maarrr zzzo prraaten. Jongeren die niet naar school gaan, maar naar sjgool, terwijl ze heus wel weten dat je school met sch uitspreekt.

Er wordt ook nog kort een licht geworpen op het vrijwel verdwenen Goudse dialect, waarin de h bij veel woorden wegvalt. Soms duikt die h dan weer op bij woorden waar die oorspronkelijk niet voorkomt. Overcompensatie heet dat. Klinkt allemaal heel bekend, hier is het ook in de emel en op de haarde.

Nou ja, een boekje kortom dat lekker wegleest en waar je tegelijk iets van opsteekt. Vond het wel geinig. 

Oroppa – Safae el Khannoussi

Het leek me wel interessant om dit boek eens op te pakken. Het gaat over migranten, en ik had gelezen dat het taalgebruik in dit boek een bijzondere leeservaring zou zijn. Jammer genoeg kan ik eigenlijk helemaal niet meer navertellen waar het boek nu precies over gaat. Een kunstenares die op een dag vertrekt, een donkere geschiedenis die meegezeuld wordt, verschillende levens die in Europese steden, Amsterdam in het bijzonder, samenkomen.

Soms was ik onder de indruk van de manier waarop de schrijver haar verhaal vertelde. Haar zinnen lazen als een dagdroom.

Volgens mij had ik er ook eens over geblogd. Ah ja, hier isie.

Deze recensie mag je anders ook best lezen.

De bananenlezers – Marlies Smeenge

De Nederlandse Loeki verhuist naar Antwerpen voor de kleinkunstacademie (het haakje hier is immigrant/emigrant). Ze bekleedt een kamer in een woongroep, ‘De Kijkdoos’, waar ze samenwoont met vastgelopen dertigers en ze bekend komt te staan als dé Ollander. In korte hoofdstukjes neemt Smeenge ons mee door een cruciaal jaar voor de opleiding van Loekie.

Het is een luchtig een en fijn geschreven boek, met personages waar je gaandeweg steeds meer sympathie gaat voelen. En daarnaast weet Smeege heel fijn het (West-) Vlaamse en Antwerpse taalgebruik in geestige dialogen te verweven.

Ik luisterde na het lezen ook deze aflevering van de Opiumpodcast.  

Schooljaren – Ernest van der Kwast

Eerlijk: het pakje Capri Sun op de cover sprak mij aan. En daarnaast was ik blij weer een nieuwe titel van Van der Kwast tegen te komen in de boekhandel.

Schooljaren gaat over, nou ja, de jaren die je op een middelbare school doorbrengt, de pubertijd en alles wat daarbij komt kijken. De lezer volgt Ashraf, Mohammed, Dave, Erinç en de ik-figuur, die iedere pauze bij de verwarming aan hun pakje capri-sun staan te lurken. Ze ontdekken hoe je tiramisu maakt met hun docente Frans, hoe je een leraar weg kunt pesten, hoe je als weddenschap stiekem een fles Apfelkorn leeg kan drinken tijdens een les en ze ontdekken meisjes. Vooral dat maakt indruk op de jongens natuurlijk.

Het is een fijn geschreven boek, met af en toe lekker droge humor, en ook heus wel ernstige momenten. Speciaal voor scholieren is het boek gedrukt met een bewerkbare kaft, waar je lekker op kliederen kan. De auteur roept dan ook op dat vooral te doen. Ben benieuwd naar de inzendingen.

De IJsmakers – Ernest van der Kwast

Dit boek had ik eerder al eens meegenomen uit de kringloop, en liet zich eigenlijk prima toevoegen aan het algoritme. De link: tijdens de middelbareschooltijd moet je kiezen wat je wilt gaan doen in je leven, en precies daarover gaat dit boek.

Giovanni Talamini komt uit een familie van ijsmakers. Ze vertrekken iedere lente vanuit Noord-Italië om daar tot het late najaar ijs te scheppen in een Rotterdamse salon. Zo gaat dat al een paar generaties, maar Giovanni is de eerste die met de traditie breekt. Hij kiest voor de literatuur. Dan doet op een dag zijn jongere broer Luca hem een hoogst ongebruikelijk verzoek. Giovanni komt voor de keus te staan nog eenmaal het belang van de familie te dienen of definitief voor zichzelf te kiezen.

Naast dit familiedrama is het boek ook leuk om te lezen omdat de auteur zich écht in het beroep van de ijsmakers heeft verdiept. En die kent nog best een eigenaardige geschiedenis.

De Byzantijn – Mark H. Stokmans

Voor de zomervakantie had ik zin in een lekker fictieboek. Zo’n verhaal waar je eventjes in verdwijnen kunt. Precies dat is De Byzantijn.

Ik heb er eerder over geblogd. Ik begreep dat het boek eigenlijk een derde deel is van een serie, maar daar ondervind je tijdens het lezen geen hinder van. Je wordt opgeslokt als je erin begint en na een wiebelige gondelrit word je weer uitgespuugd. Als lezer word je soms even goed op het verkeerde been gezet en af en toe wordt er lekker op het emotieorgel gespeeld. Helemaal niet erg, zolang het verhaal er maar niet onder lijdt.

Dat doet het niet. Bovendien weet de auteur Venetië zo levendig te beschrijven dat je haast niet meer hoeft te Googelen om er een beeld van te krijgen. De grote geschiedenis van de 20^e eeuw wordt aan de hand van de lotgevallen van hoofdpersoon Ortolani aan je verteld. Van de teleurstelling over de Eerste Wereldoorlog tot het opkomend fascisme, en van de Tweede Wereldoorlog tot de roerige naoorlogse decennia.

De intrede van Christus in Brussel – Dimitri Verhulst

Het algoritme van een audio-app wist geloof ik dat ik het werk van Dimitri Verhulst bewonder én dat ik in Brussel ben geweest afgelopen augustus, omdat ik plots een luisterboek kreeg voorgeschoteld met de titel ‘De intrede van Christus in Brussel’.

Van een bekende zag ik een dag later een storie voorbijkomen met een epigraaf die mij verrassend bekend voorkwam. Het luidde als volgt, en nu moet ik het even goed overnemen:

La la la lala la la la la la la
lalala lalala la la la la la la

‘De intrede van Christus in Brussel?’ stuurde ik.
‘Wow,’ kreeg ik als antwoord.

Ik besloot het audioboek te verruilen voor een fysiek exemplaar van de bieb. Net zoals het werk van Ensor een commentaar was op de toenmalige tijdsgeest en maatschappij, is dit boek dat voor nu.

Als de terugkomst wordt aangekondigd, ondergaat Brussel plotseling een metamorfose. Gevels worden opgeknapt, bloembakken geplaatst, de criminaliteitscijfers duiken onder het nulpunt. De stad krijgt een steeds menselijker gelaat, met oog voor de dakloze, de illegaal en de dronkaard. Een mooie zin op de achterflap; de metro ruikt niet langer naar pis, er is hoop onder het volk. Het wordt allemaal opgeschreven in typische Verhulst-zinnen en observaties.  

Het boek laat zich lezen als een moderne parabel. En het kan een mens geen kwaad zo nu en dan een parabel tot zich te nemen. Maakt het boek zich schuldig aan blasfemie, zoals de titel en achterflap doet vermoeden? Integendeel. Maar wie daarover oordelen wil, moet het eerst zelf maar eens lezen.

Challenge gehaald

De challange voor dit jaar was 20 boektitels. Daar zit ik nu op, met nog een kwartaal te gaan. Het algoritme zag er als volgt uit:

Hoax (complottheorieën) → 22-11-1963 (Moord op Kennedy, tijdreizen, tijd) → 10 minuten en 38 seconden op deze vreemde wereld (Tijd, prostitutie, Istanboel, vriendschap) → De Vliegeraar (Vriendschap, Afghanistan, vluchtelingen) → De zoon van de verhalenverteller (vluchtelingen, Libanon, vader-zoonrelatie, vermissing) → En toen vonden ze mijn vader (Vader-zoonrelatie, vaderschap, mentale gezondheid, waanzin) → Stille Wateren (waanzin) → Ossenkop (waanzin) → De donkere kamer van Damokles (waanzin, Tweede Wereldoorlog), Aan het einde van de oorlog (Tweede Wereldoorlog, Naziregime), Over Tirannie (regimes, geschiedenislessen), Europa (geschiedenisverhalen, Europa) → Waarom we Europeaan zijn (Europese identiteit) Denkend aan Hollands (Nederlandse taalidentiteit) Oroppa → (immigranten in Nederland en Europa) → De Bananenlezers (emigrant naar België/studie/levensfase) → Schooljaren (Levensfase/middelbare school/kiezen wat je later wilt doen) → De IJsmakers (kiezen wat je wilt doen, verhaal over Italiaanse familie) → De Byzantijn (een Italiaans levensverhaal, Italiaans fascisme, maatschappijkritiek) → De intrede van Christus in Brussel (maatschappijkritiek).  

Nog steeds klinkt het allemaal volstrekt logisch. Maar nu die hele challenge behaald is, ga ik weer gewoon lekker vrij boeken uitzoeken om te lezen. Er liggen hier nog genoeg titels te wachten om gelezen te worden.

Nu ben ik bezig in Tanana, het nieuwe boek van Vlaamse schrijver Matthias M.R. Declerq. Hij reist af naar het grote niets in Alaska om te ervaren hoe het is om in de wildernis te leven. Als ik aan Alaska denk, dan denk ik aan Dagobert Duck als goudzoeker. Die zat in Klonkdike geloof ik, en een joekel van een goudklomp die hij daar uit een rivier wist te vissen! Meteen Knappe Kitty om zijn hals hangen natuurlijk… Maar bij het uitslaan van zijn veren de volgende ochtend was Kitty gevlogen en zijn eerlijk gevonden goudschat foetsie. Begrijp je? Hij heeft haar later nog eens opgezocht, het had hem jarenlang dwars gezeten. En Kitty was er nog steeds, daar in die saloon in Klonkdike. Och, en wat volgt is een mooi verhaal van Carl Barks, later nog prachtig uitgewerkt door Don Rosa. Ze staan hier in de boekenkast. Maar eerst Tanana dus. Ben benieuwd of Dagobert nog opduikt.

Oh, en de Ongelooflijke Geschiedenis staat nog op het lijstje.

En de nieuwe Lex Boon! Onderzoeksjournalistiek over dat kerstdorp in Lapland. Die elfen schijnen daar gebukt te gaan onder erbarmelijke arbeidsomstandigheden, wist je dat?

Dat belooft een heerlijk nieuw kwartaal!